Sách Châm Ngôn

CHâM NGÔN

CHƯƠNG 1

ĐỀ TỰA TỔNG QUÁT

1 Đây là những châm ngôn của Sa-lô-môn, ông là con vua Đa-vít và là vua Ít-ra-en.;

2 Các châm ngôn này nhằm giúp con người
biết lẽ khôn ngoan và nhận lời nghiêm huấn,
hiểu được những lời lẽ thâm thuý cao sâu,

3 đón nhận lời nghiêm huấn để biết cách xử sự khôn ngoan :
biết sống công bình, công minh và chính trực.

4 Các châm ngôn này
cũng nhằm giúp cho kẻ ngây thơ nên sáng suốt,
cho giới trẻ thêm hiểu biết và thận trọng.

6 Các châm ngôn này còn nhằm giúp ta hiểu
những châm ngôn và những lời bóng bẩy,
những ngôn từ và câu đố của các bậc hiền nhân.

5 Người khôn ngoan hãy nghe để được thêm kiến thức ;
người hiểu biết hãy nghe, và sẽ tìm được lời hướng dẫn.

7 Kính sợ ĐỨC CHÚA là bước đầu của tri thức.
Kẻ ngu si khinh thường khôn ngoan và lời nghiêm huấn.

I. PHẦN MỞ ĐẦU NHỮNG LỜI HUẤN DỤ CỦA KHÔN NGOAN 

8 Người khôn tránh bạn xấu
Này con, giáo huấn của cha, con hãy nghe,
lời dạy của mẹ, con đừng gạt bỏ.

9 Vì những lời ấy sẽ là vòng hoa xinh con đội lên đầu,
là vòng kiềng con đeo vào cổ.

10 Này con, nếu bọn người tội lỗi có rủ rê con,
con chớ bao giờ ưng thuận.

11 Có thể chúng sẽ nói : “Lại đây với bọn tao.
Ta hãy nằm chờ để ra tay hạ sát,
rình cả đứa vô tội chẳng hề làm gì ta.

12 Như tử thần, ta hãy nuốt sống ăn tươi bọn chúng,
cho chúng phải sa vào âm phủ
ngay lúc còn khoẻ mạnh an lành.

13 Mọi của cải quý giá, ta sẽ chiếm hữu ;
của cướp được, ta sẽ chất đầy nhà.

14 Hãy cùng bọn tao đồng thuyền đồng hội,
rồi ta sẽ ăn đủ chia đều.”

15 Này con, nếu chúng nói như vậy,
con cũng đừng đi một đường với chúng,
cố giữ chân con xa khỏi lối chúng đi.

16 Chúng nhanh chân chạy theo điều dữ,
lại vội vàng đổ máu người ta.

17 Thật hoàn toàn vô ích
khi chim nhìn thấy lưới người giăng.

18 Chúng có ngờ đâu
chính chúng đang nằm chờ bị người ta sát hại,
đang rình gây tai hại cho chính mình.

19 Ai manh tâm trục lợi, số phận là thế đó.
Của phi nghĩa cướp đi sinh mạng người chiếm đoạt.
Đức Khôn Ngoan kêu gọi người khờ dại

20 Đức Khôn Ngoan kêu to ngoài đường phố,
cất tiếng nơi quảng trường,

21 kêu gọi chỗ ồn ào náo nhiệt,
tuyên bố nơi cổng thành :

22 “Hỡi những kẻ ngây thơ khờ dại,
các ngươi còn chuộng sự ngu dốt đến bao giờ ?
Đến bao giờ kẻ nhạo báng còn ưa chế giễu,
đứa ngu si còn khinh sự hiểu biết ?

23 Hãy quay về nghe lời ta sửa dạy.
Này ta tuôn đổ thần khí ta trên các ngươi,
khiến các ngươi hiểu rõ lời ta dạy bảo.

24 Vì khi ta gọi, các ngươi đã khước từ ;
ta đưa tay ra, chẳng ai buồn để ý.

25 Các ngươi đã coi thường mọi lời ta khuyên nhủ,
đã không chấp nhận lời sửa dạy của ta.

26 Còn ta, ta sẽ nhạo cười ngày ngươi gặp hoạ,
sẽ chế giễu khi kinh hoàng ập xuống trên ngươi,

27 khi kinh hoàng ập xuống như cơn bão
và tai hoạ đến tựa cuồng phong,
khi cùng quẫn với đau thương
cứ trên ngươi mà giáng xuống.

28 Lúc ấy thiên hạ sẽ kêu đến ta, nhưng ta chẳng đáp lời,
sẽ kiếm tìm ta, nhưng không sao gặp được.

29 Vì hiểu biết Đức Chúa, chúng chẳng ưa,
kính sợ ĐỨC CHÚA, chúng không chọn,

30 vì chúng không chấp nhận lời ta khuyên răn,
và khinh nhờn điều ta sửa dạy,

31 nên chúng phải gánh hậu quả việc chúng làm,
chuốc vào thân hết mọi điều chúng toan tính.

32 Ngây thơ mà bướng bỉnh, ắt sẽ phải thiệt thân ;
ngu đần mà vô tâm, tránh sao khỏi tự diệt.

33 Ai nghe ta sẽ sống an toàn,
được yên ổn, chẳng sợ chi tai hoạ.”

CHƯƠNG 2

Những phúc lành do khôn ngoan ban tặng

1 Này con, nếu lời thầy, con luôn nhận lấy,
và huấn lệnh thầy, con hằng ấp ủ,

2 nếu con lắng tai nghe lẽ khôn ngoan,
và hướng lòng theo sự hiểu biết,

3 phải, nếu con cầu xin trí thông minh, van nài ơn hiểu biết,

4 nếu con tìm khôn ngoan như tìm bạc,
và lùng kiếm như thể kho tàng,

5 thì lúc đó con sẽ hiểu thế nào là kính sợ ĐỨC CHÚA,
và sẽ khám phá ra hiểu biết Thiên Chúa có nghĩa là gì.

6 Vì chính ĐỨC CHÚA ban tặng khôn ngoan ;
tri thức và hiểu biết là nhờ Người mà có.

7 Ai ngay chính được Người trợ lực,
Người thành khiên thuẫn cho kẻ sống thanh liêm,

8 giữ gìn đường nẻo người chính trực,
bảo vệ lối đi kẻ tín trung.

9 Bấy giờ con sẽ hiểu thế nào là công bình,
thế nào là chính trực công minh :
đó là đường đưa tới hạnh phúc.

10 Vì khôn ngoan sẽ vào tận lòng con,
và tri thức khiến hồn con vui thú,

11 óc thận trọng sẽ giữ gìn con,
trí hiểu biết sẽ như người bảo vệ,

12 để giải thoát con khỏi lối sống xấu xa,
cứu con khỏi người nói những lời xằng bậy,

13 khỏi những kẻ bỏ đường ngay chính, đi vào nẻo tối tăm ;

14 chúng hả hê khi phạm điều ác,
thích thú khi làm điều tồi tệ xấu xa.

15 Đường chúng đầy uẩn khúc, lối chúng thật quanh co.

16 Nhờ thế, con sẽ thoát khỏi người đàn bà trắc nết,
khỏi người phụ nữ không quen cứ nói ngon nói ngọt.

17 Người bạn đường thời son trẻ, ả đã bỏ rơi,
giao ước của Thiên Chúa, ả hằng quên lãng.

18 Nhà nó ở nghiêng về cõi chết,
lối nó đi, dẫn tới các âm hồn.

19 Kẻ theo nó rồi, không hề trở lại,
chẳng ai tìm được đường về cõi sống.

20 Như thế con sẽ bước đi trên đường người lương thiện,
và dõi theo lối của chính nhân.

21 Vì người ngay thẳng sẽ được an cư trong đất nước,
người hoàn thiện sẽ lưu lại nơi đây.

22 Còn ác nhân sẽ phải xa lìa quê cha đất tổ,
phường bất trung sẽ bị trục xuất khỏi quê hương.

CHƯƠNG 3

Thái độ đối với ĐỨC CHÚA

1 Này con, đừng quên lãng giáo huấn của thầy,
huấn lệnh của thầy, lòng con lo giữ trọn.

2 Vì nhờ đó, con sẽ được sống lâu trăm tuổi,
và đầy tràn phúc lộc bình an.

3 Ước chi ân tình và tín nghĩa chẳng hề lìa xa con,
nhưng nên như vòng con đeo vào cổ,
và được con ghi khắc tận đáy lòng.

4 Như vậy, con sẽ được cả Thiên Chúa lẫn phàm nhân
yêu thương và quý chuộng.

5 Hãy hết lòng tin tưởng vào ĐỨC CHÚA,
chớ hề cậy dựa vào hiểu biết của con.

6 Hãy nhận biết Người trong mọi đường đi nước bước,
Người sẽ san bằng đường nẻo con đi.

7 Đừng tự coi mình là khôn ngoan,
hãy kính sợ ĐỨC CHÚA và tránh xa sự dữ.

8 Như thế, da thịt con sẽ được chữa lành,
xương cốt con sẽ nên cứng cáp.

9 Của cải làm ra, con hãy dùng mà tôn vinh ĐỨC CHÚA,
và hãy dâng lên Người phần hoa lợi đầu mùa của con.

10 Nhờ thế, kho chứa của con sẽ đầy ắp lúa thơm
và bồn ép sẽ tràn trề rượu mới.

11 Này con, chớ khinh thường khi ĐỨC CHÚA sửa dạy con,
đừng chán ngán khi Người khiển trách.

12 Vì ĐỨC CHÚA khiển trách kẻ Người thương,
như người cha xử với con yêu quý.
Niềm vui của người khôn ngoan

13 Hạnh phúc thay người được trí khôn ngoan,
cũng như kẻ được tài phán đoán.

14 Vì được khôn ngoan thì hơn được bạc,
được hưởng lợi ích của khôn ngoan thì hơn được vàng.

15 Khôn ngoan quý hơn cả trân châu,
không bảo vật nào của con so sánh nổi.

16 Bên hữu khôn ngoan là trường thọ,
bên tả là danh giá giàu sang.

17 Đường khôn ngoan là đường thú vị,
nẻo khôn ngoan là nẻo bình an.

18 Khôn ngoan chính là cây sự sống
đối với người nào nắm được khôn ngoan.
Giữ được khôn ngoan quả là hạnh phúc.

19 ĐỨC CHÚA dùng khôn ngoan đặt nền cho trái đất,
dùng hiểu biết thiết lập các tầng trời.

20 Nhờ tri thức của Người,
vực sâu được khai mở và mây trời đổ mưa.

21 Này con, đừng xao lãng,
nhưng hãy cố gắng sống khôn ngoan và thận trọng :

22 đó sẽ là sức sống cho tâm hồn, là đồ trang sức đeo nơi cổ.

23 Rồi bước đường con đi sẽ an toàn,
và chân con sẽ chẳng bao giờ vấp.

24 Khi ngả lưng, con không khiếp sợ.
Nằm xuống rồi là an giấc thảnh thơi.

25 Đừng sợ chi khi kinh hãi bất thần ập xuống,
hay kẻ ác xông vào tấn công.

26 Vì ĐỨC CHÚA sẽ ở bên con,
giữ chân con khỏi sa vào cạm bẫy.

27 Khi có thể, con đừng từ chối làm điều lành
cho ai đáng được hưởng.

28 Khi có thể cho ngay, thì con đừng có nói :
“Đi đi, mai trở lại, rồi tôi sẽ cho anh.”

29 Đừng mưu hại tha nhân,
hại người đang cùng con sống yên ổn.

30 Đừng cãi cọ với ai vô cớ,
khi họ chẳng làm gì để hại con.

31 Chớ phân bì với ai tàn bạo,
đừng chọn bất cứ con đường nào nó đã đi.

32 Vì đối với ĐỨC CHÚA, kẻ gian tà là đồ ghê tởm ;
còn những ai chính trực, thì Người nhận làm bạn tâm giao.

33 ĐỨC CHÚA giáng lời chúc dữ xuống nhà kẻ gian ác,
nhưng tuôn đổ phúc lành
trên nơi ở của những người chính trực công minh.

34 Chúa chế giễu đứa hay nhạo báng,
nhưng thi ân cho kẻ khiêm nhường.

35 Người khôn ngoan được hưởng phần vinh dự,
kẻ khờ dại phải nhục nhã ê chề.

CHƯƠNG 4

Để cho Đức Khôn Ngoan hướng dẫn

1 Hỡi các con,
hãy lắng nghe lời nghiêm huấn của bậc cha anh,
và chú ý để hiểu cho tường.

2 Thật vậy, thầy ban cho các con lời khuyên quý báu ;
đừng sao nhãng giáo huấn của thầy.

3 Thuở xưa, khi thầy còn nhỏ dại trước mặt phụ thân
và được mẫu thân yêu dấu như con một,

4 phụ thân vẫn thường dạy thầy rằng :
“Hãy để tâm nắm chắc lời cha,
tuân giữ lệnh cha truyền, và con sẽ được sống.

5 Hiểu biết và khôn ngoan, con hãy mua hãy sắm.
Đừng bao giờ quên lãng và cũng chớ lìa xa
lời miệng cha dạy dỗ.

6 Con chớ bao giờ lìa bỏ khôn ngoan,
thì khôn ngoan sẽ giữ gìn con mãi.
Hãy yêu mến khôn ngoan,
khôn ngoan sẽ chở che bảo vệ.

7 Đây là bước đầu của khôn ngoan :
con hãy mua lấy khôn ngoan ;
và dùng tất cả những gì con sở hữu
mà sắm lấy hiểu biết.

8 Hãy kính trọng khôn ngoan,
con sẽ được khôn ngoan tán dương ca tụng ;
nếu con cùng khôn ngoan gắn bó,
khôn ngoan sẽ đem vinh dự lại cho con.

9 Khôn ngoan sẽ đội lên đầu con vòng hoa lộng lẫy,
sẽ tặng cho con ngọc miện huy hoàng.”

10 Này con, hãy lắng nghe và đón nhận lời thầy dạy bảo,
để năm tháng đời con được thêm nhiều.

11 Thầy dạy cho con biết lối khôn ngoan,
dẫn con đi trên đường ngay nẻo chính.

12 Khi con đi, bước chân sẽ thênh thang,
con có chạy cũng không hề vấp ngã.

13 Hãy bám chắc vào lời nghiêm huấn,
con chớ có lìa xa, nhưng gắng mà tuân giữ,
vì đó là sự sống của con.

14 Nẻo ác nhân, con chớ đi vào,
đường kẻ xấu, con đừng bước tới.

15 Hãy tránh xa, đừng ngang qua lối ấy,
quay lưng lại, tìm lối khác mà đi.

16 Vì khi chưa làm được điều dữ, ác nhân không tài nào chợp mắt,
khi chưa làm cho ai vấp ngã, chúng không thể ngủ yên.

17 Vì gian ác là bánh chúng ăn
và bạo hành là rượu chúng uống.

18 Đường người công chính tựa ánh bình minh,
rực rỡ thêm cho đến hồi chính ngọ.

19 Còn đường ác nhân khác nào ngõ tối,
chúng không biết mình sẽ vấp vào đâu.

20 Này con, lời thầy nói, con chú tâm để ý,
lời thầy dạy, con hãy lắng tai nghe :

21 đừng để mắt rời xa lời thầy,
nhưng hãy luôn gìn giữ ở tận đáy lòng con.

22 Vì lời thầy là sức sống cho ai tìm thấy
làm cho toàn thân được mạnh khoẻ an lành.

23 Hãy gìn giữ tim con cho thật kỹ,
vì từ đó mà sự sống phát sinh.

24 Miệng lọc lừa, con đẩy cho xa,
môi thâm độc, con xua cho khuất.

25 Đôi mắt con, hãy nhìn ngay phía trước,
ánh mắt con, hướng thẳng trước mặt con.

26 Đường con đi, hãy san cho phẳng,
ước chi mọi nẻo con bước được an toàn.

27 Đừng quanh bên phải, chớ quẹo bên trái,
cố giữ chân con khỏi điều xấu xa.

Ψ

⇓  Tải xuống toàn bộ 31 chương sách châm ngôn

⇒  Đọc tiếp…